Bloembollen in lagen planten in een pot voor kleur van maart tot mei

Een pot met alleen tulpen is drie weken prachtig en daarna drie maanden een bak met slap blad. Ik heb er jaren zo een naast de voordeur gehad en elk voorjaar dacht ik hetzelfde: mooi, en nu? Sinds ik de bollen in lagen onder elkaar zet, staat diezelfde pot vanaf begin maart tot ver in mei te bloeien, met steeds iets anders dat bovenkomt. Het is de goedkoopste truc uit de bollenteelt en hij kost je een half uur in september of oktober.

Het principe is simpel. Bollen bloeien op verschillende momenten en willen op verschillende dieptes staan. Zet je de laatbloeiers onderin, de middenbloeiers daarboven en de vroegbloeiers vlak onder het oppervlak, dan groeien de onderste stengels gewoon langs de bovenste bollen omhoog. Ze zitten elkaar niet in de weg, ze lossen elkaar af. In het Engels heet het lasagne planting, en dat is precies wat het is: laagjes.

Wat je nodig hebt

• Een pot van minimaal 30 centimeter diep en 30 centimeter breed, met een gat in de bodem
• Ongeveer 10 tot 12 laatbloeiende tulpenbollen voor de onderste laag
• Ongeveer 10 narcissen of blauwe druifjes voor de middelste laag
• 15 tot 20 krokussen, sneeuwroem of botanische tulpjes voor de bovenste laag
• Twee zakken potgrond, bij voorkeur een grovere soort voor kuipplanten
• Een handvol scherp zand of fijne grind voor de drainage
• Een potscherf of een stukje gaas over het gat
• Fijnmazig gaas of kippengaas als er muizen in je tuin lopen
• Een plantenlabel en een potlood
• Een gieter met broeskop

Bollen liggen vanaf eind augustus in elk tuincentrum en bij Intratuin, Welkoop en de grotere bouwmarkten. Op de weekmarkt koop je ze vaak per zak en dat scheelt flink, al kun je daar minder goed zien wat je in handen hebt. Wil je bijzondere soorten, dan bestel je bij een bollenkweker in de Bollenstreek of rond Enkhuizen, want die leveren maten die je in de winkel niet vindt. Potgrond, zand en gaas haal je bij hetzelfde tuincentrum of bij de bouwmarkt. Op de bollen zelf zou ik niet te veel besparen: een grotere bolmaat geeft een zwaardere bloem, en dat verschil zie je meteen.

Zo bouw je de pot op

1. Kies je moment. Narcissen wil je vroeg in de grond hebben, dus die plant je het liefst in september. Tulpen kunnen juist wachten tot na half oktober, als de bodem is afgekoeld, want dat scheelt bij schimmelziekten. Doe je alles in één keer, dan is half oktober het beste compromis. Tot in december planten kan nog, zolang de grond niet bevroren is.
2. Zoek de bollen na. Knijp elke bol even zachtjes in. Een goede bol voelt stevig aan als een ui. Zacht, schimmelig of ingedroogd gaat op de composthoop, want zo een gaat de rest in je pot besmetten.
3. Maak de bodem waterdoorlatend. Leg de potscherf over het gat, strooi daar een laagje van drie centimeter scherp zand of grind overheen. Bollen verdragen kou moeiteloos, maar staand water in een pot laat ze wegrotten. Dit is de stap die mensen overslaan en waar het bijna altijd op misgaat.
4. Vul tot ongeveer twintig centimeter onder de rand met potgrond. Druk hem licht aan, niet stampen. Bollen wortelen graag in grond waar nog lucht in zit.
5. Leg de eerste laag: de laatbloeiers. De tulpenbollen komen onderin, met de punt naar boven en de platte kant naar beneden. Houd ongeveer twee centimeter tussenruimte, zodat ze elkaar niet raken. Bollen die tegen elkaar liggen geven vocht aan elkaar door en dat is precies hoe rot begint.
6. Grond erover en de tweede laag erop. Vijf tot zeven centimeter potgrond over de tulpen, dan de narcissen of de blauwe druifjes. Zet ze niet recht boven de onderste bollen maar er netjes tussen, dan hoeven de tulpenstengels nergens omheen.
7. De bovenste laag. Weer vijf centimeter grond, dan de krokussen of de kleine botanische tulpjes, ongeveer vijf centimeter onder de uiteindelijke bovenkant. Vul aan tot twee centimeter onder de rand, zodat je kunt gieten zonder dat alles over de zijkant loopt.
8. Water geven en labelen. Geef één keer flink water met de broeskop, zodat de grond zich zet rond de bollen. Schrijf op het label wat erin zit en in welke volgorde, want in februari weet je dat echt niet meer. Loop je een muizenprobleem op, leg dan een stuk gaas over de pot en haal het weg zodra het eerste groen doorkomt.

Wat de pot daarna nodig heeft

Bollen hebben een koudeperiode nodig, dus de pot gaat buiten staan en niet in de schuur. Een beschutte plek tegen een muur is prima. Vorst is voor de bollen zelf geen probleem, maar een pot bevriest sneller door en door dan de volle grond, dus zet een dunwandige pot bij strenge vorst tegen het huis of wikkel er noppenfolie omheen. Terracotta van slechte kwaliteit springt als het water erin bevriest, dus als je twijfelt aan je pot, kies dan een dikkere.

Water geven doe je nauwelijks. Regen is meestal genoeg, en te veel water is de enige echte fout die je in de winter kunt maken. Staat de pot onder een afdak, kijk dan om de paar weken of de grond niet kurkdroog is geworden. Vanaf het moment dat de eerste neuzen boven de grond komen, mag je wel wat vaker gieten, want dan gaat het snel.

Na de bloei knip je de uitgebloeide bloem af, maar het blad laat je gewoon staan tot het geel is. Dat blad vult de bol voor volgend jaar. Ik zet zo’n pot dan achter de schuur weg, uit het zicht, en haal hem in het najaar leeg. De narcissen en de blauwe druifjes plant ik uit in de border, want die komen jaar na jaar terug. Van tulpen uit een pot is de tweede bloei meestal een teleurstelling, dus die zie ik als eenjarigen. Dat vind ik geen verspilling maar een keuze: liever één keer per jaar een pot die echt staat te stralen dan drie jaar achter elkaar iets halfslachtigs.

Combinaties die het bij mij goed doen

Het spannendst wordt het als je binnen één kleurfamilie blijft en met tinten speelt. Diep paarse krokussen boven blauwe druifjes boven donkere tulpen geeft een pot die van maart tot mei steeds donkerder wordt. Een frisse variant is witte sneeuwroem, daaronder kleine witte narcissen en onderin een romige laatbloeiende tulp. Wie het vrolijk wil houdt het bij geel en oranje, met botanische krokussen bovenin.

Let bij het kiezen vooral op de bloeitijd die op de verpakking staat, niet alleen op de kleur. Zet je per ongeluk drie soorten in de pot die allemaal in april bloeien, dan heb je twee weken feest en verder niets. En houd de hoogte in de gaten: een tulp van zeventig centimeter in een lage pot valt bij de eerste stevige voorjaarswind meteen om.

Dezelfde manier van denken gebruik ik in de border. Wie narcissen in de volle grond zet, vindt in het stuk over narcissen kiezen en in het najaar poten waar je op moet letten bij bolmaat en plantdiepte, en in narcissen kiezen en verzorgen staat wat er na de bloei met het blad gebeurt. Ben je in dezelfde weken toch buiten bezig, dan kun je meteen door met het winterklaar maken van de pluktuin, want dat is precies het werk dat naast het bollen planten valt.

Een half uur werk in het najaar, drie maanden bloei in het voorjaar. Ik ken weinig klussen in de tuin waarbij de verhouding zo scheef ligt, en dan nog in mijn voordeel.