De groenste provincie van Nederland: dit onthullen de CBS-cijfers

Nederland vergroent in rap tempo – maar niet overal even hard. Op basis van open cijfers van het CBS brachten we drie graadmeters van verduurzaming per provincie in kaart: hoeveel zonne-energie huishoudens opwekken, hoe goed ze hun afval scheiden en hoeveel gas ze verstoken. De uitkomst is verrassend: niet de milieubewuste Randstad, maar Overijssel komt als groenste provincie uit de bus. De Randstad bungelt juist onderaan.

De belangrijkste bevinding vooraf: het opgestelde vermogen aan zonnepanelen op Nederlandse woningen is sinds 2019 met ruim 257% gegroeid – meer dan een verdrievoudiging in vijf jaar.

Niet de Randstad, maar het oosten en zuiden van het land vormen het groene zwaartepunt van Nederland.

De ranglijst: zo groen is jouw provincie

We combineerden drie CBS-indicatoren tot één ranglijst. Voor elke indicator kreeg elke provincie een positie van 1 (best) tot 12 (slechtst); de som daarvan bepaalt de eindstand. Hoe lager de groenscore, hoe groener de provincie.

#	Provincie	Zon (Wp per inwoner)	Afvalscheiding	Gas (m³ per woning)	Groenscore*
1	Overijssel	793	73%	880	15
2	Limburg	870	66%	890	15,5
3	Drenthe	974	69%	970	16
4	Gelderland	745	72%	860	16,5
4	Zeeland	822	59%	860	16,5
6	Noord-Brabant	774	64%	830	17
7	Flevoland	676	51%	540	19,5
8	Fryslân	851	56%	910	21
9	Groningen	810	53%	890	22,5
9	Utrecht	589	51%	730	22,5
11	Zuid-Holland	432	37%	710	25
12	Noord-Holland	429	44%	740	27

Vergelijk de provincies zelf

Overijssel wint door een uitzonderlijk hoge afvalscheiding (73%) gecombineerd met bovengemiddelde zonne-energie. Limburg en Drenthe maken de top drie compleet. Aan de onderkant staan Noord-Holland en Zuid-Holland: weinig zonnepanelen per inwoner en de laagste afvalscheiding van het land.

Zonne-energie: het oosten en zuiden lopen voorop

Gedeeld per inwoner wekt Drenthe de meeste zonne-energie op: omgerekend 974 wattpiek aan panelen per inwoner. Ook Limburg (870), Fryslân (851) en Zeeland (822) scoren hoog. De verklaring ligt voor de hand: in dunbevolkte provincies staan meer vrijstaande woningen met een eigen dak. In de Randstad, met veel appartementen en huurwoningen, is dakoppervlak schaars: Noord-Holland (429) en Zuid-Holland (432) sluiten de rij, met minder dan de helft van het Drentse niveau.

Drenthe wekt per inwoner ruim twee keer zoveel zonne-energie op als Noord-Holland.

Landelijk gaat het hard. Het opgestelde paneelvermogen op woningen steeg van 3,2 miljoen kilowattpiek in 2019 naar 11,6 miljoen in 2024 – een groei van 257%. Het aantal installaties verdrievoudigde bijna, tot ruim 2,9 miljoen.

Afvalscheiding: Overijssel scheidt bijna twee keer zoveel als Zuid-Holland

De grootste verschillen zitten in de afvalbak. In Overijssel wordt 73% van het fijn huishoudelijk afval gescheiden ingezameld; in Zuid-Holland is dat slechts 37% – bijna de helft. Ook Gelderland (72%) en Drenthe (69%) scoren sterk, terwijl Noord-Holland (44%) achterblijft. Gemiddeld scheidt Nederland 55% van het fijn huishoudelijk afval.

Die kloof vertaalt zich direct naar de hoeveelheid restafval. Waar een inwoner van Overijssel gemiddeld 88 kilo restafval per jaar produceert, is dat in Zuid-Holland 200 kilo – ruim twee keer zoveel.

Energieverbruik: waar de gaskraan het verst dichtstaat

Bij het gasverbruik draait het beeld om. Flevoland verstookt met gemiddeld 540 m³ per woning veruit het minste gas, gevolgd door de Randstadprovincies. Dat is grotendeels te danken aan de jonge, goed geïsoleerde woningvoorraad en het hoge aandeel appartementen – niet per se aan groener gedrag. In provincies met veel oudere, vrijstaande huizen, zoals Drenthe (970 m³) en Fryslân (910 m³), ligt het verbruik hoger. Het landelijk gemiddelde is 800 m³ per woning.

Deze tegengestelde krachten – zonnepanelen die het platteland belonen, gasverbruik dat de stad beloont – maken de ranglijst juist evenwichtig. Provincies die op alle drie de fronten meekomen, zoals Overijssel en Noord-Brabant, eindigen bovenaan.

Waarom de Randstad achterblijft

Dat de dichtstbevolkte provincies onderaan eindigen, heeft vooral met woningtype te maken. Appartementen en rijtjeshuizen bieden weinig eigen dak voor zonnepanelen, en gestapelde bouw maakt gescheiden afvalinzameling lastiger te organiseren. De keerzijde: die compacte manier van wonen drúkt het gasverbruik. Groen zijn blijkt dus deels een kwestie van hoe en waar je woont – niet alleen van goede bedoelingen.

Over dit onderzoek

Deze analyse is gebaseerd op openbare cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). We gebruikten drie bronnen, telkens uitgesplitst naar provincie:

• Zonne-energie – opgesteld paneelvermogen bij woningen, gedeeld door het aantal inwoners. Bron: CBS-tabel 85005NED (2024, nader voorlopig) en 70072ned (inwoners, 2025).
• Afvalscheiding – aandeel gescheiden ingezameld fijn huishoudelijk afval. Bron: CBS-tabel 83558NED (2024, nader voorlopig).
• Gasverbruik – gemiddeld aardgasverbruik per woning. Bron: CBS-tabel 81528NED (2024, voorlopig).

Elke provincie kreeg per indicator een positie (1 tot 12); de som daarvan vormt de groenscore. Een kanttekening: het aandeel volledig elektrische auto’s per provincie ontbreekt bewust, omdat het CBS brandstofsoort en provincie niet met elkaar kruist. De cijfers over 2024 zijn deels voorlopig en kunnen door het CBS nog worden bijgesteld.

Wil je zelf aan de slag met verduurzamen? Bekijk dan hoe je via een onafhankelijke energievergelijker maandelijks kunt besparen.